Sabahları kahvemi çoğu zaman bahçede içer, kuşların birbirlerine bir şeyler anlatıyormuş gibi heyecanla şakımalarını dinlerim. Pazar sabahlarıysa bu sükûneti pencerenin önünde yaşamak bambaşkadır. Sokaktan arada bir araba geçer, bahçemin müdavimi Zorro “Beni unutma,” der gibi duvarın üstünden göz kırpar. Kuşlar birbirlerine seslenirken insan ister istemez düşünüyor. Acaba biz birbirimizi ne kadar duyuyoruz?

Eskiden iletişimin her şey olduğunu düşünürdüm. Kabloların, frekansların, kelimelerin ve cümlelerin dünyayı kurtaracağına, insanları birbirine yakınlaştıracağına inanır, daha çok konuşmanın, daha hızlı mesaj göndermenin, derdimi daha gürültülü anlatmanın beni çözüme ulaştıracağını sanırdım.

Gençken kelimelerin sihirli değnekler olduğuna inanırdım. Hakikati yüksek sesle haykırınca koca bir dağın yerinden oynayacağını, kırıkların onarılacağını sanırdım. Sonra zaman geçti, asıl önemli olanın birbirini anlamak olduğunu fark ettim. İstediğin kadar konuş, karşındaki seni gerçekten duymuyorsa söylediklerin gürültüden ibaret kalıyormuş.

İnsan sanki ömrünün ilk yarısını sesini duyurmaya, ikinci yarısını ise susmayı öğrenmeye harcıyor. Bir tartışmanın ortasında kendi söyleyeceğimizi biraz bekletip karşımızdakinin cümlesini sonuna kadar dinlemek de bunun bir parçası. Bazen o son birkaç kelime, konuşmanın başından beri neyi kaçırdığımızı gösteriyor. Oysa tecrübe denilen o yavaş ve sancılı tortu biriktiğinde anlarız ki, mesele kelimelerin çokluğu değil, ruhun o kelimelere yüklediği andır.

Bugün parmaklarımızın ucunda uçsuz bucaksız bir iletişim evreni var. Dünyanın öbür ucundakiyle anında sesleşiyor, binlerce karakteri saniyeler içinde zihinlerin orta yerine fırlatıyoruz.

Peki, geriye ne kalıyor?

Hayatımızda hiç olmadığı kadar çok konuşan ama hiç olmadığı kadar ıssız kalan insan manzaraları.

Ekranlarda akıp giden cümleler bir nehir gibi gürül gürül akıyor, fakat nehir yatağı kurak; çünkü o cümlenin arkasındaki insanı gören, duyan, hisseden yok.

Eskiden mektuplar vardı; haftalarca yola çıkar, bir zarfın karanlığında demlenir, açıldığında karşısındakine nefes aldırırdı. Şimdi ise her şey anlık, her şey tüketilebilir ve maalesef ruhsuz bir hızla malul.

Klavyelerin tıkırtısı ve bildirim sesleri arasında, birbirimizin iç sesini boğuyoruz.

Konuşuyoruz çünkü susmaktan korkuyoruz; yazıyoruz çünkü o derin sessizliğin ürkütücülüğünden kaçıyoruz.

Oysa bu yoğun trafik, kalplerimiz arasındaki mesafeyi kapatmıyor; aksine, her birimizi kendi cam fanusumuzda daha da yalnızlaştırıyor.

İnsan ilişkilerindeki en büyük trajedilerden biri, karşımızdakini dinlediğimizi zannettiğimiz o aldanış anıdır. Çoğu zaman karşımızdakinin dudağı kıpırdarken içimizden kendi haklılığımızı tahkim edeceğimiz cümleleri öreriz.

Kulaklarımız dışarıya açıktır belki ama zihnimiz ve kalbimiz çoktan kendi savunma hattını kurmakla meşguldür.

Karşısındakinin acısını veya sevincini paylaşmak yerine, sadece kendi sırasının gelmesini bekleyen sabırsız kulaklar, aramızda aşılamaz duvarlar örüyor.

Oysa gerçek bağ, sesin desibelinde değil, iki insanın aynı sessizliği paylaşabildiği o ince, kırılgan çizgide saklıdır. Bazen saatlerce süren felsefi tartışmalar, edebi tahliller hiçbir manaya gelmezken; yaslanılan bir omuz, uzatılan bir fincan kahve ya da sadece “seni anlıyorum” diyen bir bakış, bütün o fani gürültüyü bir anda dindirir.

Anlamak; bir insanın eksik bıraktığı cümleleri kendi kalbinle tamamlamak, sormaya utandığı sorulara şefkatle sarılmaktır. Karşındakinin penceresinden dışarı bakabilme cesaretini gösterebilmektir.

Bunu başaramadığımız sürece, kurduğumuz en süslü cümleler bile havada asılı kalan, rüzgarın önünde savrulan toz bulutlarından öteye geçemiyor.

Biriyle aynı lisanı konuşmak ile aynı ruh iklimini paylaşmak bambaşka sulardır. Aynı kelimeleri telaffuz edip birbirine tamamen sağır olan binlerce insan var bu hayatta.

Şehirlerin o boğucu kalabalığında, kahve masalarında, evlerin loş köşelerinde hep bir ağızdan konuşuyor ama kimse kimsenin kıyısına bile yanaşamıyor. Çünkü duymak istemeyen bir ruhtan daha sağır, anlamak istemeyen bir zihinden daha katı hiçbir şey yoktur.

Belki de en büyük yanılgımız, sesimizi duyurmaya çalışırken hayatın en saf hakikatini ıskalamamızdı. Konuşmak bir eylemdir, geçicidir; ama anlamak derin bir kabulleniş, hatta bir lütuftur. Karşısındakinin kalbine dokunamayan her ses, vadide yankılanıp kaybolan boş bir sestir.

Artık gerçekten duyulmaya ihtiyacımız var. Bazen bunu, bir cümleyi bitirdikten sonra karşımızdakinin yüzüne baktığımızda anlıyoruz. Söylediğimiz şeyin ona ulaşıp ulaşmadığını merak ettiğimiz o kısa anda, hemen yeni bir cümle kurmak gelmiyor içimizden.

Karşımızdaki de hemen cevap vermeyebilir. Bir fincanı önümüze doğru iter, sonra o da bekler. Bir süre sonra konuşma kaldığı yerden devam eder belki. Ama o arada, biraz önce anlatmakta zorlandığımız şeyi yeniden açıklama ihtiyacı duymayız.

Bazen bu dünyada kurulabilecek en güçlü cümle, hiç kurulmamış olandır.